Web sitesi yaptırmadan önce bilmeniz gereken 7 şey

Web sitesi yaptırma sürecinde çıkan sorunların çoğu teknik değildir. İki tarafın farklı şeyler anladığı birkaç madde vardır ve bunlar genellikle iş bittikten sonra ortaya çıkar. Aşağıdaki yedi başlık, işe başlamadan önce yazılı hale getirilmesi gereken noktalardır.

1. Alan adı kimin adına kayıtlı olacak

Alan adı, sitenin adresidir. Kayıt sırasında bir sahip bilgisi girilir ve bu bilgi kimin adına yazıldıysa alan adı hukuken onundur.

Uygulamada sık görülen durum şudur: siteyi yapan taraf alan adını kendi hesabından alır, kendi adına kaydeder ve yıllık ücretini fatura eder. İşler yolunda gittiği sürece kimse fark etmez. Yollar ayrıldığında ise alan adı karşı tarafta kalır.

Sorulması gereken soru net: kayıt sahibi olarak benim adım mı yazılacak. Cevap evet ise, teslimde kayıt panelinin giriş bilgilerini de isteyin.

2. Barındırma (hosting) nedir, kim ödeyecek

Site dosyalarının sürekli açık bir sunucuda durması gerekir. Bu hizmete barındırma denir. Alan adından ayrı bir kalemdir ve ayrı ücretlendirilir.

Barındırmanın kimin hesabında olacağı, ücretinin kime fatura edileceği ve hizmet durursa ne olacağı baştan konuşulmalıdır. Barındırma da alan adı gibi sizin adınıza olabilir; bu durumda siteyi başka birine devretmek istediğinizde kimseye bağımlı kalmazsınız.

3. Yıllık maliyet kalemleri

Site tek seferlik bir harcama değildir. Devam eden kalemler genellikle şunlardır:

• Alan adı yenileme: yılda bir, uzantıya göre değişen bir tutar.
• Barındırma: aylık ya da yıllık.
• SSL sertifikası: çoğu barındırma paketinde ücretsiz gelir, ayrıca ücretlendiriliyorsa sorun.
• Kurumsal e-posta: ad@isletmeniz.com biçimindeki adresler için, kullanıcı başına ücretlendirilir.

Teklifte bu kalemlerin hangisinin dahil olduğu, hangisinin ayrı olduğu yazılı olmalıdır. "İlk yıl bizden" ifadesi ikinci yıl ne olacağını söylemez.

4. İçerikleri kim hazırlayacak

Metinler, fotoğraflar ve logo siteden ayrı bir iştir. Çoğu gecikmenin sebebi bu maddedir: tasarım hazırdır, içerik beklenir.

Netleştirin: yazıları kim yazacak, fotoğrafları kim çekecek, stok görsel kullanılacaksa lisansı kim alacak. İçeriği siz vereceksiniz denmişse, hangi sayfa için kaç kelime ve kaç fotoğraf gerektiğini önceden isteyin. Sonradan "bir paragraf yazın" demek, işin ortasında sizi hazırlıksız yakalar.

5. Teslim süresi ve neye bağlı olduğu

Teslim süresi tek başına bir sayı değildir. Genellikle içeriğin teslim edildiği tarihten itibaren sayılır ve geri bildirim beklenen günler bu sürenin dışındadır.

Sorulacak soru: süre ne zaman başlıyor, hangi durumlarda duruyor. Yazılı bir teslim tarihi, hangi koşula bağlı olduğu belirtilmediği sürece pek işe yaramaz.

6. Değişiklik hakkı nereye kadar

Tasarım aşamasında kaç revizyon hakkınız olduğu ve teslimden sonra yapılan değişikliklerin nasıl ücretlendirileceği ayrı ayrı yazılmalıdır.

Bir de şu ayrım önemlidir: yazı değiştirmek, fiyat güncellemek, yeni fotoğraf eklemek gibi işleri kendiniz yapabilecek misiniz, yoksa her seferinde talep mi açacaksınız. İkisi de olabilir, ancak hangisi olduğunu baştan bilmek gerekir.

Bir başka ayrım da hata ile talep arasındadır. Teslimden sonra çıkan bir hata, örneğin formun çalışmaması ya da bir sayfanın telefonda bozuk görünmesi, ücrete tabi değildir; düzeltilmesi gerekir. Yeni bir sayfa eklemek ya da tasarımı değiştirmek ise yeni bir taleptir. Bu ayrımın sözleşmede bir cümleyle yer alması, sonradan yaşanan tartışmaların çoğunu baştan keser.

7. Sözleşme ve teslim listesi

Sözleşmenin uzun olması gerekmez. Kısa bir belgede şunlar yer alsın: kapsam (kaç sayfa, hangi özellikler), toplam tutar ve ödeme planı, teslim süresi ve başlangıç koşulu, revizyon hakkı, alan adı ve barındırmanın kimin adına olacağı, teslimde verilecek erişim bilgileri.

Teslim listesi ayrıca önemlidir. İş bittiğinde elinize şunlar geçmelidir: alan adı paneli girişi, barındırma paneli girişi, site yönetim paneli girişi, varsa Google İşletme Profili ve analiz hesabı erişimi. Bu listedeki her madde sizin adınıza açılmış olmalıdır.

Ödeme planı da burada netleşmelidir. Yaygın düzen, işin başında bir peşinat ve teslimde kalan tutardır. Peşinatın oranı ne olursa olsun, karşılığında ne alacağınızın yazılı olması önemlidir.

Son not

Bu yedi maddenin ortak noktası, hiçbirinin teknik bilgi gerektirmemesidir. Hepsi sorulabilecek sorulardır ve dürüst çalışan bir tarafın cevaplamakta zorlanacağı bir şey yoktur. Cevaplardan kaçınılıyorsa, asıl bilgi budur.

Bu maddelerin hepsinin yazılı olduğu bir teklif için formu doldurmanız yeterli.